60. Rajd „Po kamienistej drodze”

„Ludzie żyją tak długo, jak długo inni pielęgnują pamięć o nich”

60. Rajd „Po kamienistej drodze” do Pęcic

Pamięć kształtuje przeszłość i przyszłość, służy do budowania tożsamości. Budujemy ją, pamiętając o Powstańcach z IV Obwodu Ochota AK, jak i tych z VI Rejonu „Helenów” (Pruszków, Piastów, Ursus). Chcieli przedostać się do Lasów Chojnowskich w celu przegrupowania i dozbrojenia. Nad ranem 2 sierpnia 1944 r. starli się z siłami niemieckimi na terenie Pęcic. 91 z nich straciło życie.

Pamiętamy również o członkach Komitetu Rodzicielskiego, złożonego z następujących osób: Wacław Kornatowski, Eugeniusz Arendarczyk, Bronisław Bednarek, Jan Chrzanowski, Wanda Ryglowa, Helena Kwiatkowska, kapitan Jan Sadowski ps. „Suzin”, dzięki którym 80 lat temu odbył się uroczysty pochówek poległych i pomordowanych w bitwie pęcickiej Powstańców oraz poświęcenie pęcickiego Pomnika-Mazuoleum.

W celu utrwalenia pamięci o młodych Powstańcach – „Orlętach Pęcickich”, jak też o wspomnianym Komitecie Rodzicielskim, organizatorzy tegorocznej uroczystości – Gmina Michałowice (reprezentowana przez Wójt Gminy Michałowice - Małgorzatę Pachecką, Zastępcę Wójt Gminy Michałowice – Annę Fabisiak i Przewodniczącego Rady Gminy Michałowice – Jarosława Hirnego-Budkę), Klubu PTTK „Varsovia” im. Stefana Jaronia Kowalskiego (ze wsparciem Oddziału Stołecznego PTTK im. Aleksandra Janowskiego, a także środowiska kombatantów z Ochoty), odnowili powstańcze „Epitafium’44” w kruchcie kościoła pęcickiego, a także ufundowali tablicę pamiątkową poświęconą gronu rodzicielskiemu, która została odsłonięta w trakcie uroczystości.

Przebieg uroczystości

Tegoroczne uroczystości odbyły się 2 sierpnia 2026 r. Rozpoczęły się od Mszy św. w kościele parafialnym pw. Św. Apostołów Piotra i Pawła w Pęcicach, którą celebrował ks. Bartosz Pikul, proboszcz parafii Św. Krzyża w Warszawie. W kazaniu wskazał on, że „Orlęta Pęcickie” porzuciły swoje codzienne sprawy i oddały życie za wolność Ojczyzny. Ich ofiara przypomina nam, że brak wartości w życiu, brak głosu sumienia, prowadzi do zatracenia. Powinniśmy pamiętać, przychodząc przed ich mogiłę, aby dawać świadectwo odpowiedzialności za państwo, za naszą wspólnotę.

Po zakończeniu Mszy św. jej uczestnicy w pochodzie przeszli przed Pomnik-Mauzoleum na dalszą część uroczystości. Przed pęcickie Mauzoleum przybyło około 350 osób. Wśród przybyłych gości znaleźli się przedstawiciele rodzin poległych i pomordowanych w bitwie pod Pęcicami (krewni Zbigniewa Chrzanowskiego ps. „Wilk”, Antoniego Ważyńskiego ps. „Stefan”, Zbigniewa Arendarczyka ps. „Zajączek”, Aleksandra Kornatowskiego ps. „Aleksander”), Powstańcy Warszawscy (płk Bogdan Bartnikowski ps. „Mały” – reprezentujący Zarząd Związku Powstańców Warszawskich, kpt. Janusz Komorowski ps. „Antek” – Prezes Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, por. Tadeusz Tokarski ps. „Cichy” – walczył na Czerniakowie), Środowisko Żołnierzy IV Obwodu AK „Ochota” (Władysława Marcinkiewicz – wieloletnia Przewodnicząca, Bartosz Popczyński – obecny Przewodniczący), Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej (Małgorzata Włodek z Zarządu Głównego oraz prof. Wiesław Wysocki – Prezes Okręgu Warszawa, jak również Robert Falkowski – Prezes Zarządu Koła Nr VI w Pruszkowie), delegacje kombatanckie (płk Tadeusz Rutkowski – Przewodniczący Zarządu Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Pruszkowie), przedstawiciele władz państwowych (Minister Obrony Narodowej był reprezentowany przez kpt. Beatę Kozakiewicz-Roguską, Poseł na Sejm RP – Piotr Kandyba, Oddział IPN w Warszawie – Zbigniew Siedlewski), Wojsko Polskie (ppłk Arkadiusz Korczak – dowódca 61. Batalionu Lekkiej Piechoty w Książenicach) i służby mundurowe (Policja – Komendant Powiatowy Policji w Pruszkowie, mł. insp. Tomasz Gryżewski oraz Komendant Komisariatu Policji w Michałowicach, podinsp. Małgorzata Pietrusiak; Straż Pożarna), stowarzyszenia (Stowarzyszenie Szarych Szeregów, Stowarzyszenie Pamięci Powstania Warszawskiego 1944, Towarzystwo Przyjaciół Warszawy, Stowarzyszenie Seniorów Lotnictwa Wojskowego RP, Warszawski Klub Seniorów Lotnictwa, Oddział PTTK Warka, Mokotowski Klub Turystyczno-Krajoznawczy PTTK im. Krystyny Krahelskiej), muzea (Muzeum Powstania Warszawskiego – Wojciech Markert, Kierownik Działu Historycznego, Muzeum „Dulag 121” w Pruszkowie – Dyrektor Małgorzata Bojanowska), reprezentanci samorządu wojewódzkiego (Marszałka Województwa Mazowieckiego, Adama Struzika, reprezentował Emil Sawicki), powiatowego (Przewodniczący Rady Powiatu Pruszkowskiego – Rafał Sieradzki, Radna Powiatu Pruszkowskiego –  Dorota Zglińska) i gmin, miast ościennych (delegacja włoskiej Gminy Vico nel Lazio na czele z Burmistrzem Stefano Pellonim; władze Pruszkowa na czele z Prezydentem, Piotrem Bąkiem; Zarząd i Rada Dzielnicy Warszawa-Ochota na czele z Burmistrzem, Piotrem Krasnodębskim; władze Piastowa na czele z Burmistrzem Tomaszem Jankowskim; władze Podkowy Leśnej na czele z Burmistrz, Magdaleną Eckhoff; władze Miasta i Gminy Piaseczno na czele z Burmistrzem, Danielem Putkiewiczem; władze Raszyna na czele z Jarosławem Aranowskim – Przewodniczącym Rady Gminy; władze Milanówka na czele z Mirosławem Kazanowskim, Zastępcą Burmistrza; reprezentacja Gminy Leszno na czele z Radnym, Lesławem Kuczyńskim), dyrektorzy gminnych bibliotek (Ewa Kisiel – Gminna Biblioteka Publiczna im. Zbigniewa Herberta w Michałowicach, Katarzyna Walichnowska – Gminna Biblioteka Publiczna im. Marii Dąbrowskiej w Komorowie),  delegacje sołectw (Zdzisław Krupa, Waldemar Widlicki), przedstawiciele Oddziału Rejonowego Związku Emerytów i Rencistów w Michałowicach (Katarzyna Szmania-Rasz, Tadeusz Stępień, Piotr Jachowski),  mieszkańcy Pęcic i sąsiednich miejscowości oraz harcerze (phm. Krystian Radziejewski – Komendant Hufca ZHP Pruszków, 16. Warszawska Drużyna Harcerzy im. Zawiszy Czarnego ZHR, 32. Mazowiecka Drużyna Harcerzy z Komorowa ZHR).

Najpierw miał miejsce uroczysty Apel Poległych, prowadzony jak co roku, przez płk. rezerwy Lecha Pietrzaka. Nastąpiło wejście pocztów sztandarowych, na czele z żołnierzami 1. Warszawskiej Brygady Pancernej niosącymi sztandar IV Obwodu AK Ochota. Następnie przy dźwiękach marszowych weszła orkiestra wojskowa i honorowa asysta wojskowa, którą stanowił pododdział reprezentacyjny Dowództwa Garnizonu Warszawa (dowódcą był por. Mateusz Mystkowski). Po czym odśpiewano „Mazurka Dąbrowskiego”.

Dalej miały miejsce przemówienia. Najpierw Wójt Gminy Michałowice, Małgorzaty Pacheckiej, wskazującej na to, że Powstańcy Warszawscy to w większości świadomi, młodzi ludzie, którzy nie chcieli uciekać przed życiem – wybrali wolność. Na potwierdzenie tego Wójt przytoczyła krótki tekst "List do siebie", napisany ołówkiem na papierze ½ A4 przez Marię Krassowską ps. „Majka”, „Kasztan” – mieszkankę Komorowa, harcerkę, sanitariuszkę w Powstaniu Warszawskim:

Majka!

Czy Ty byś chciała być teraz jakimś 6-letnim dzieckiem?

Nigdy w życiu!

Potem po wojnie czytać tylko opisy i żałować, że się nie brało w niczym udziału!

Za żadne skarby…

Nie bierzesz tego pod uwagę. Nie szarpałabyś się teraz, szczęśliwą byś była, nie rozumiałabyś niczego.

Dlaczego?

Bardzo dobrze, by przecież było. Nie czułabyś pewnie tego, co czuć musisz teraz...

Tak, ale pomijając to wszystko, żyjemy w szalenie ciekawych czasach, które na pewno więcej się już nie powtórzą. A o tych wszystkich innych rzeczach wolę już nie myśleć, żeby nie wpaść w poprzedni ton. Już się trochę otrząsnęłam i wolę do tych myśli nie wracać. To wreszcie dobrze i wszystko w porządku.

Głos zabrał również Włodzimierz Majdewicz, Członek Honorowy PTTK i projektant znaczków pęcickich, który odniósł się do historii Pomnika-Mauzoleum (w szczególności Orła w koronie) i jego otoczenia, a także wspomniał osoby zasłużone dla Rajdu „Po kamienistej drodze” (płk Stanisław Książkiewicz, ppłk Tadeusz Zieliński ps. „Czarny”, Krystyna Serwaczak, Andrzej Korgol). Z kolei  Burmistrz  Dzielnicy Warszawa-Ochota, Piotr Krasnodębski, podziękował wszystkim, którzy dbają o pamięć o poległych i pomordowanych w bitwie pęcickiej żołnierzach AK. Odczytano także list od Wicepremiera Rządu RP – Ministra Obrony Narodowej, Władysława Kosiniaka-Kamysza. Zarówno w przemówieniach, jak i odczytanym liście zwracano uwagę na historię Rajdu „Po kamienistej drodze”, a także wyjątkowość tej formy upamiętnienia Powstańców Warszawskich.

Tradycją rajdową stało się również wręczanie Medali „Orzeł Pęcicki”. Są one przyznawane za kultywowanie w społeczeństwie, a szczególnie wśród młodzieży, pamięci o bitwie pęcickiej i Powstaniu Warszawskim. Ceremonii wręczenia Medalu dokonali członkowie Kapituły: Małgorzata Pachecka, Roman Żuchowski, Władysława Marcinkiewicz i Włodzimierz Majdewicz. W tym roku „Orła Pęcickiego” przyznano Klubowi PTTK „Varsovia”, Członkom Młodzieżowej Sekcji Klubu PTTK „Varsovia” – Jakubowi Michnie, Maksymilianowi i Wojciechowi Warmuzom, Bartoszowi Popczyńskiemu, kpt. Beacie Kozakiewicz-Roguskiej, płk  Andrzejowi Bombie – Służba Ochrony Państwa, Federacja Honorowych Dawców Krwi Służb Mundurowych.

Klub PTTK „Varsovia” za wybitne zasługi oraz całokształt działalności na rzecz województwa mazowieckiego został nagrodzony przez Marszałka Województwa Mazowieckiego, Adama Struzika, Medalem Pamiątkowym „PRO MASOVIA”. Medal wręczyli reprezentantom Klubu: Emil Sawicki – Sekretarz Marszałka i Arkadiusz Białas – Prezes Zarządu Oddziału Stołecznego im. Aleksandra Janowskiego w Warszawie.

Kolejne wyróżnienia przyznał Zarząd Główny PTTK. Dyplom Honorowy PTTK za Pomoc i Współpracę otrzymał Oskar Leszczyński (współpracownik Klubu „Varsovia”), zaś Medal Honorowy PTTK za Pomoc i Współpracę, płk Lech Pietrzak.

W uznaniu zasług w dziele krzewienia wiedzy obronnej, kultywowania pamięci o czynie orężnym, sprawowania opieki nad miejscami pamięci narodowej i grobami poległych żołnierzy, Zarząd Główny Związku Żołnierzy Wojska Polskiego uhonorował Złotym Medalem „Za wybitne zasługi dla Związku Żołnierzy Wojska Polskiego” Wójt Gminy Michałowice – Małgorzatę Pachecką, a Brązowym Medalem Zastępcę Wójt Gminy Michałowice – Annę Fabisiak i Głównego Specjalistę ds. Kultury Urzędy Gminy Michałowice – Romana Żuchowskiego.

Przedstawiciele Zarządu Klubu PTTK „Varsovia” wręczyli Medale Pamiątkowe „60. Rajd Po kamienistej drodze do Pęcic – 60 lat Klubu PTTK Varsovia” obecnym na uroczystości Powstańcom Warszawskim, reprezentantom rodzin poległych i pomordowanych „Orląt Pęcickich”, władzom Środowiska Żołnierzy IV Obwodu AK Ochota,  reprezentantom władz samorządowych (Gmina Michałowice, Urząd Dzielnicy Warszawa-Ochota), przedstawicielom środowiska żołnierskiego i współpracownikom Klubu „Varsovia”. Wszystkim nagrodzonym gratulujemy!!!

Najważniejszym elementem tej części uroczystości było odczytanie Apelu Poległych przygotowanego przez organizatorów imprezy we współpracy z Ministerstwem Obrony Narodowej. Apel został odczytany przez ppor. Kamila Spedę. Po nim miała miejsce salwa honorowa i składanie wieńców oraz  wiązanek. Przed złożeniem kwiatów nastąpiło zapalenie i złożenie Znicza Pamięci. Dokonali tego: płk Bogdan Bartnikowski, Maksymilian Warmuz – członek Młodzieżowej Sekcji Klubu PTTK „Varsovia”.

W ostatniej części wydarzenia wysłuchano, w wykonaniu zespołu wokalno-aktorskiego „SONANTO”, koncertu pieśni powstańczych. Zebrani mogli usłyszeć m.in. „Dziś idę walczyć – Mamo!”, „O chłopakach z AK”, „Sanitariuszka Małgorzatka”, „Gloria Victis”, jak też utwory bardziej współczesne, np. „Jeśli nie wrócę” (oryginalne wykonanie Anita Lipnicka i John Porter). Na koniec uczestnicy mieli możliwość skosztowania grochówki strażackiej.

Serdecznie dziękujemy za obecność i zapraszamy za rok!!!

Daniel Wolborsk

Prezes Klubu PTTK „Varsovia”

Komandor 60. Rajdu „Po kamienistej drodze”

Załączniki